Ανατολικά τής Αχαΐας...

Mε αφορμή τα θετικά σχόλια της πλειοψηφίας των αναγνωστών του «Φρουρού» για τις κατά καιρούς παρουσιάσεις των ορεινών διαδρομών στην περιοχή, αυτή τη φορά η πρότασή μας είναι μία περιήγηση πέρα από την Ανατολική Αιγιαλεία, νότια, σε αχνάρια του Παυσανία, αλλά από σύγχρονες διαδρομές που κατασκευάσθηκαν τα τελευταία 50 χρόνια.
Διαδρομές που θα μπορούσαν να φέρουν πιο κοντά τις “πελοποννησιακές κοινωνίες”, είτε αυτές δροσίζονται από τη θαλάσσια αύρα του Κορινθιακού, είτε απολαμβάνουν την άγρια φύση του Μαίναλου και των λοιπών ορεινών όγκων της Πελοποννήσου...
Λίγο πριν ξεκινήσει η επί χάρτου – ηλεκτρονικού – χάραξη της νέας περιήγησης, βρήκα στο αρχείο του Φρουρού, ένα πολύ σημαντικό στοιχείο που είχε αναφέρει ο αείμνηστος ιδρυτής του Πάνος Σωτηρόπουλος.
Υπήρχε, έγραφε, από τη δεκαετία του ’50 σχέδιο της στρατιωτικής ΜΟΜΑ για διάνοιξη οδικού άξονα Αιγείρας – Σελιάνας – Τριπόλεως, σε συνδυασμό με την οδό “111” Πάτρας – Τριπόλεως που κατασκευάσθηκε τη δεκαετία του ’60.
Όσο και να ακούγεται εκπληκτικό ως εγχείρημα και “ουτοπικός” ένας τέτοιος σχεδιασμός που καταγράφηκε 55 χρόνια πριν, στα πλαίσια του προγράμματος αποκατάστασης του πολέμου, σίγουρα θα ήταν μια μοναδική ευκαιρία για τελείως διαφορετική ανάπτυξη της περιοχής μας. Επειδή όμως ο χρόνος δεν γυρίζει ποτέ πίσω, αποφασίσαμε με τη σκέψη στο ανεκπλήρωτο αυτό όραμα, να δημιουργήσουμε την πλησιέστερη εναλλακτική διαδρομή, ώστε να προσεγγίσουμε μέρη που είναι δίπλα μας, αλλά τόσο μακριά μας…
Το ηλιόλουστο χειμωνιάτικο πρωινό ήταν ότι έπρεπε για το ξεκίνημά μας.
Τα πρώτα 29 χιλιόμετρα στην 17η Επαρχιακή Οδό πέρασαν ευχάριστα με τη σκέψη στο απραγματοποίητο σχέδιο του ’50 και χωρίς να το καταλάβουμε από το διάσελο του Σαραντάπηχου, κατευθυνθήκαμε προς τη Γκούρα. Το κεφαλοχώρι του Φενεού που έμεινε σχεδόν αναλλοίωτο στο πέρασμα του χρόνου, σε υψόμετρο 930 μ. με θέα στον κάμπο και την κατάφυτη από έλατα πλαγιά με τα παραδοσιακά κτίσματα και την εκκλησία στην καλοδιατηρημένη πλατεία.
Η μέρα έτρεχε και δεν μας επέτρεπε να επισκεφθούμε το φράγμα και την όμορφη λίμνη Δόξα.
Άλλωστε αποφασίσαμε να μην αναζητήσουμε την “111”, κατευθυνόμενοι δυτικά, δια μέσω Λυκούργιας.
Συνεχίσαμε νοτιοανατολικά προς Καστανιά το πανέμορφο χωριό με το ομώνυμο “Ξενία”, που βρίσκεται στις πλαγιές του όρους Ζήρειας σε υψόμετρο 1200 μ. μέσα σε ελατόδασος, ένα ιδανικό σημείο για εξορμήσεις στην ευρύτερη περιοχή.
Η κατάβαση, εντυπωσιακή και επικίνδυνη, προς τον κάμπο της Στυμφαλίας μας έφερε λίγο αργότερα στη γνωστή από τη μυθολογία λίμνη. Εκεί που ο Ηρακλής εξόντωσε τις “Στυμφαλίδες Όρνιθες”. Σήμερα έχει λιγοστό νερό, όπως παρουσιάζεται στη φωτογραφία μας.
Στη βόρεια πλευρά της διακρίνονται τα ερείπια της Ακρόπολης της Αρχαίας Στυμφάλου, με τμήματα τειχών, υδραγωγείου και ναών.
Η συνέχεια σε καλοδιατηρημένο δρόμο, με πυκνή κυκλοφορία αυτοκινήτων δείγμα ραγδαίας τουριστικής ανάπτυξης, σε φέρνει γρήγορα στους Καλιάνους.
Εκεί η στάση υποχρεωτική. Οι μυρωδιές από τις ψησταριές σε συνεπαίρνουν και οι προσφορές των ντόπιων κρεάτων και τυροκομικών είναι δελεαστικότατες.

Η ώρα είναι 12 το μεσημέρι και έχουμε διανύσει τα πρώτα 72 δύσκολα χιλιόμετρα. Η ασφαλής όμως διαδρομή προς Αρκαδία επέβαλε την κάθοδο προς το Κιάτο, όπου η Νέα Εθνική μας οδηγεί στον Κόμβο για Τρίπολη.
Λίγο μετά τη σήραγγα Αρτεμισίου, στροφή προς δυτικά και με το ρολόι να δείχνει 3 μ.μ. θέλουμε άλλα 40 χιλμ για να φθάσουμε στη Βυτίνα.
Είμαστε στην καρδιά της Πελοποννήσου, δίπλα στις χιονισμένες κορυφές του Μαίναλου (υψόμετρο 1935), εκεί που τα πανάρχαια χρόνια ο τραγοπόδαρος θεός Πάνας με το σουραύλι του έδινε πνοή στη φύση και κυνηγούσε τις νύμφες στα άγρια πευκοδάση.
Σύντομα βρισκόμαστε στο γοητευτικό Λεβίδι. Στον κοντινό λόφο, ανατολικά, υπάρχει ένα γραφικό ξωκλήσι της Παναγίας. Στην ίδια θέση ήταν χτισμένο κατά την αρχαιότητα ένα ιερό της Υμνίας Αρτέμιδος, πολύ γνωστό και σεβαστό από όλους τους Αρκάδες.
Μετά το Λεβίδι, παρακάμπτουμε την οδό “111”, για να απολαύσουμε λίγο αργότερα την είσοδο στην πανέμορφη Βυτίνα που είναι χτισμένη σε μια κοιλάδα στους πρόποδες του Μαινάλου, σε υψόμετρο 1033.
Από τους πιο γραφικούς οικισμούς της Ελλάδας, απέχει 44 χλμ. από την Τρίπολη.
Εδώ θα πρέπει να είναι ο σταθμός διανυκτέρευσης στην κοπιαστική διαδρομή. Στην πλατεία το άγαλμα του ιστορικού Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου, δείχνει τη σημασία που δίνουν στην ιστορία του χωριού τους οι Βυτιναίοι.

Δίπλα βρίσκεται και η Βιβλιοθήκη της Βυτίνας με σημαντικό ιστορικό αρχείο. Αξιόλογο κτίσμα είναι το πετρόκτιστο Ελληνικό Σχολείο.
Ο λόφος του Αϊ-Λιά, στην πάνω γειτονιά, σου προσφέρει όμορφη θέα στην κωμόπολη, κάνοντάς σε να νιώσεις ότι βρίσκεσαι σε ένα από τα πιο ειδυλλιακά και φημισμένα θέρετρα, με σύγχρονες τουριστικές υποδομές.
Εδώ λοιπόν επιβάλλεται μια ανάπαυλα, ώστε να ζήσεις το κοσμοπολίτικο περιβάλλον με πληθώρα επιλογών σε ταβέρνες, καφενεία, καφετέριες και καταστήματα με τοπικά προϊόντα.
Οι μυρωδιές από τον παραδοσιακό παλιό φούρνο που βρίσκεται σε ένα στενό δρομάκι κοντά στην πλατεία, είναι αφορμή για τις πρώτες γαστριμαργικές αναζητήσεις.
Άφθονες είναι και οι εξορμήσεις που μπορεί να κάνει κανείς με αφετηρία τη Βυτίνα. Μια συνήθης και εύκολη βόλτα είναι στο χιονοδρομικό κέντρο της Οστρακίνας, ενώ 3 χιλ. δυτικά βρίσκεται το δεύτερο “Ξενία” της διαδρομής μας σε μαγευτική τοποθεσία μέσα στο δάσος.

Η επόμενη μέρα δίνει την κατεύθυνση προς Ηλεία και να ‘μαστε στα Λαγκάδια Γορτυνίας.
Σ’ αυτό το πέτρινο κομψοτέχνημα, με τα εντυπωσιακά διώροφα και τριώροφα σπίτια χτισμένα αμφιθεατρικά στην απότομη πλαγιά, σε ένα επιβλητικό τοπίο, γεμάτο καρυδιές, πλατάνια και άφθονα τρεχούμενα νερά. Πολλά σπίτια έχουν από τη μια πλευρά του δρόμου έναν όροφο ενώ από την άλλη τρεις.
Η κεντρική πλατεία του χωριού, με τα καφενεία και τα εστιατόρια στέκει ακριβώς στο χείλος της ρεματιάς. Από εκεί ξεκινά το απόκρημνο φαράγγι όπου κυλά το Λαγκαδιανό ποτάμι, του Τουθόα κατά τον Παυσανία, το οποίο διασχίζει ένα μεγάλο τμήμα της Γορτυνίας και μέσα από πυκνά δάση καταλήγει στον Λάδωνα.
Μετά τα Λαγκάδια και τα υπερπολιτελή ξενοδοχεία τους, ο δρόμος οδηγεί στο Ιόνιο πέλαγος.

Αλλαγή πορείας όμως, βόρεια προς Αχαΐα και σε λίγο μπροστά μας ξεπροβάλουν αμφιθεατρικά στην πλαγιά υψώματος, τα Τρόπαια, το κεφαλοχώρι της περιοχής, έδρα του ομώνυμου Δήμου με περίπου 800 κατοίκους.
Η κεντρική πλατεία είναι γραφικότατη. Βρίσκεται στις παρυφές της πλαγιάς, με πλατάνια και πετρόχτιστα σπίτια. Πιο πέρα είναι και τα ερείπια του φραγκικού κάστρου της Άκοβας.
Σε απόσταση “αναπνοής” βρίσκεται και ο Λάδωνας.
Στην πλατεία των Τροπαίων, όμως, πρέπει να ρωτήσεις πως πάνε στο φράγμα, αν δε θέλεις να χαθείς στους δαιδαλώδεις ορεινούς δρόμους.
Η διαδρομή είναι συναρπαστική και η εξαιρετική θέα στην λίμνη και στο φράγμα, σε οδηγεί με ακρίβεια στο γεφύρι που σε περνά απέναντι, στο μοναδικό δρόμο προς Αχαΐα.
Μια και πλέον ώρα αργότερα, αφού έχεις απολαύσει για αρκετά χιλιόμετρα τις όχθες της τεχνητής λίμνης, αντικρίζεις τη Δάφνη Καλαβρύτων (Στρέζοβα), που είναι χτισμένη στην πλαγιά του Αφροδίσιου όρους, σε τοποθεσία ημιορεινή με πλούσια βλάστηση και πολλά νερά, με 600 περίπου μόνιμους κατοίκους.
Από εδώ περνά ο δρόμος σύνδεσης με τον οδικό άξονα “111”, την περίφημη οδό Πάτρας – Τρίπολης συνολικού μήκους 175 χιλμ., που διασχίζει τρεις νομούς!
Ξεκινά από την Αχαΐα, συνεχίζει στην Ηλεία, κατόπιν εισέρχεται πάλι στην Αχαΐα και τέλος καταλήγει στην Αρκαδία.
Είναι μια διαφορετική και ήσυχη ορεινή διαδρομή που χαρακτηρίζεται από συνεχή εναλλαγή τοπίου.
Από ‘κει και πέρα πλέον, γνώριμα όσα συναντάς. Κλειτορία, Λουσοί, Σπήλαια Λιμνών, Καλάβρυτα, Πούντα, και αργά το βράδυ φθάνεις Αιγείρα.

Ο ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΙΓΕΙΡΑ

2011-03-02T10:18:00.000-08:00

Κολοσσική κεφαλή αγάλματος Διός. Μάρμαρο. Βρέθηκε στην Αιγείρα, Αχαία, μαζί με το χέρι αρ. ευρ. 3481. Προέρχεται από το ακρόλιθο λατρευτικό άγαλμα του θεού, έργο του Αθηναίου γλύπτη Ευκλείδου, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Παυσανία, περιηγητή του 2ου αι. μ.Χ. Τα μάτια ήταν ένθετα από άλλο υλικά. Β' μισό του 2ου αι. π.Χ. Εθνικό Αρχαιολογική Μουσείο. Αθήνα.

Βραχίονας από το κολοσσιαίο λατρευτικό άγαλμα του Διός. Μάρμαρο. Βρέθηκε στην Αιγείρα, μαζί με το κεφάλι. Ο Παυσανίας μας λέει (τον 2ο αιώνα π.Χ.) ότι το άγαλμα ήταν σκαλισμένα από τον Αθηναίο γλύπτη Ευκλείδη. Αυτό το αριστερό χέρι κρατούσε το σκήπτρο του θεού.

οι δέ τοι εις Ελίκην τε καί Αιγάς δώρ' ανάγουσι, (Ιλιάδα 8.203)
δήλον ως γέρα τού Ποσειδώνος επίσης έν τε Ελίκη καί εν ταίς Αιγαίς έχοντος. [13] ου πολύ δε απωτέρω Κράθιδος σημά τε εν δεξιά τής οδού καί άνδρα ευρήσεις επί τώ μνήματι ίππω παρεστώτα, αμυδράν γραφήν. οδός δε από τού τάφου σταδίων όσον τριάκοντα επί των καλούμενον Γαίον: Γής δε ιερόν εστιν ο Γαίος επίκλησιν Ευρυστέρνου, ξόανον δε τοίς μάλιστα ομοίως εστίν αρχαίον. γυνή δε η αεί των ιερωσύνην λαμβάνουσα αγιστεύει μην το από τούτου, ου μήν ουδε τά πρότερα έσται πλέον ή ενός ανδρός ες πείραν αφιγμένη. πίνουσαι δέ αίμα ταύρου δοκιμάζονται: ή δ' άν αυτών τύχη μή αληθεύουσα, αυτίκα εκ τούτου τήν δίκην έσχεν. ήν δέ υπέρ τής ιερωσύνης αφίκωνται γυναίκες «ες» αμφισβήτησιν πλέονες, η τώ κλήρω λαχούσα προτετίμηται.
XXVI. ες δέ τό επίνειον τό Αιγειρατών--όνομα τό αυτό ή τε πόλις καί τό επίνειον έχει--, ες ούν τό επίνειον Αιγειρατών δύο καί εβδομήκοντα από τού κατά τήν οδόν τήν Βουραϊκήν εισιν Ηρακλέους στάδιοι. επί θαλάσση μέν δή Αιγειράταις ουδέν εστιν ες μνήμην, οδός δέ εκ τού επινείου δύο σταδίων καί δέκα ες τήν άνω πόλιν. [2] Ομήρου δέ εν τοίς έπεσιν Υπερησία ωνόμασται: τό δέ όνομα τό νύν εγένετο Ιώνων εποικούντων, εγένετο δέ επ' αιτία τοιάδε. Σικυωνίων αφίξεσθαι στρατός έμελλεν αυτοίς πολέμιος ες τήν γήν: οι δέ --ου γάρ εδόκουν αξιόμαχοι τοίς Σικυωνίοις είναι-- αθροίζουσιν αίγας, οπόσαι σφίσιν ήσαν εν τή χώρα, συλλέξαντες δέ έδησαν πρός τοίς κέρασιν αυτών δάδας, καί ως πρόσω νυκτός ήν, εξάπτουσι τάς δάδας. [3] Σικυώνιοι δέ--ιέναι γάρ συμμάχους τοίς Υπερησιεύσιν ήλπιζον είναι τήν φλόγα [καί] εκ τού επικουρικού πυρός--οι μέν οίκαδε επανήρχοντο, Υπερησιείς δέ τή τε πόλει τό όνομα τό νύν μετέθεντο από τών αιγών, καί καθότι αυτών η καλλίστη καί ηγουμένη τών άλλων ώκλασεν, Αρτέμιδος Αγροτέρας εποιήσαντο ιερόν, τό σόφισμα ες τοίς Σικυωνίους ουκ άνευ τής Αρτέμιδός σφισιν επελθείν νομίζοντες. [4] ου μήν καί αυτίκα εξενίκησεν Αίγειραν αντί Υπερησίας καλείσθαι, επεί κατ' εμέ ήσαν έτι οί Ωρεόν τήν εν Ευβοία τώ ονόματι Εστίαιαν εκάλουν τώ αρχαίω. παρείχετο δέ η Αίγειρα ες συγγραφήν ιερόν Διός καί άγαλμα καθήμενον λίθου τού Πεντελησίου, Αθηναίου δέ έργον Ευκλείδου. εν τούτω τώ ιερώ καί Αθηνάς άγαλμα έστηκε: πρόσωπόν τε καί άκραι χείρες ελέφαντος καί οι πόδες, τό δέ άλλο ξόανον χρυσώ τε επιπολής διηνθισμένον εστί καί φαρμάκοις. [5] Αρτέμιδός τε ναός καί άγαλμα τέχνης τής εφ' ημών: ιεράται δέ παρθένος, έστ' άν ες ώραν αφίκηται γάμου. έστηκε δέ καί άγαλμα ενταύθα αρχαίον, Ιφιγένεια η Αγαμέμνονος, ως οι Αιγειράται φάσιν: ει δέ αληθή λέγουσιν ούτοι, δήλός εστιν εξ αρχής Ιφιγενεία ποιηθείς ο ναός. [6] έστι καί Απόλλωνος ιερόν ες τά μάλιστα αρχαίον τό τε ιερόν αυτό καί οπόσα εν τοίς αετοίς, αρχαίον δέ καί τού θεού τό ξόανον, γυμνός, μεγέθει μέγας: τόν ποιήσαντα δέ είχεν ουδείς τών επιχωρίων ειπείν: όστις δέ ήδη τόν Ηρακλέα τόν εν Σικυώνι εθεάσατο, τεκμαίροιτο άν καί εν Αιγείρα τόν Απόλλωνα έργον είναι τού αυτού Φλιασίου Λαφάους. [7] Ασκληπιού δέ αγάλματα ορθά εστιν εν ναώ καί Σαράπιδος ετέρωθι καί Ίσιδος, λίθου καί ταύτα Πεντελησίου. τήν δέ Ουρανίαν σέβουσι μέν τά μάλιστα, εσελθείν δέ ες τό ιερόν ουκ έστιν ανθρώποις. θεού δέ ήν Συρίαν επονομάζουσιν, ες ταύτης τό ιερόν εσίασιν εν ημέραις ρηταίς, άλλα τε όσα νομίζουσι προκαθαριεύσαντες καί ες τήν δίαιταν. [8] οίδα καί οίκημα εν Αιγείρα θεασάμενος: άγαλμα ήν εν τώ οικήματι Τύχης, τό κέρας φέρουσα τό Αμαλθείας: παρά δέ αυτήν Έρως πτερά έχων εστίν, εθέλει δέ σημαίνειν ότι ανθρώποις καί τά ες έρωτα τύχη μάλλον ή υπό κάλλους κατορθούται. εγώ μέν ούν Πινδάρου τά τε άλλα πείθομαι τή ωδή καί Μοιρών τε είναι μίαν τήν Τύχην καί υπέρ τάς αδελφάς τι ισχύειν: [9] εν Αιγείρα δέ εν τούτω τώ οικήματι ανήρ τε ήδη γέρων ίσα καί οδυρόμενος καί γυναίκες [αι] τρείς αφαιρούμεναι ψέλια εισι καί ίσοι νεανίσκοι ταίς γυναιξί, [καί ο] ενδεδυκώς θώρακα είς. τούτόν φασιν Αχαιοίς γενομένου πολέμου μαχεσάμενον ανδρειότατα Αιγειρατών τελευτήσαι, καί αυτού τόν θάνατον οι λοιποί τών αδελφών οίκαδε απήγγειλαν: καί τούδε ένεκα αί τε αδελφαί διά τό επ' αυτώ πένθος αποκοσμούνται καί τόν πατέρα επονομάζουσιν οι επιχώριοι Συμπαθή, άτε ελεεινόν καί εν τή εικόνι.
[10] οδός δέ εξ Αιγείρας ευθεία από τού ιερού τού Διός διά τε ορών καί ανάντης εστί: μήκος μέν ούν τής οδού τεσσαράκοντά εισι στάδιοι, άγει δέ ες Φελλόην, πόλισμα ουκ επιφανές, ουδέ ως αεί ωκείτο καί Ιώνων έτι εχόντων τήν γήν. τά δέ περί τήν Φελλόην ες φυτείαν αμπέλων εστίν επιτήδεια: καί όσα πετρώδη τής χώρας, δρύς τέ εισι καί θηρία, έλαφοι καί ύς άγριοι: [11] ει δέ τινα τών εν Έλλησι πολισματίων αφθόνω καταρρείται τώ ύδατι, αριθμείν καί τήν Φελλόην έστιν εν τούτοις. θεών δέ ιερά Διονύσου καί Αρτέμιδός εστιν: η μέν χαλκού πεποίηται, βέλος δέ εκ φαρέτρας λαμβάνουσα: τώ Διονύσω δέ υπό κινναβάρεως τό άγαλμά εστιν επηνθισμένον. ες δέ τό επίνειον καταβάσιν εξ Αιγείρας καί αύθις ες τά πρόσω βαδίζουσιν έστιν εν δεξιά τής οδού τό ιερόν τής Αγροτέρας, ένθα τήν αίγα οκλάσαι λέγουσιν.
[12] τής δέ Αιγειρατών έχονται Πελληνείς: πρός Σικυώνος δέ ούτοι καί μοίρας τής Αργολίδος Αχαιών οικούσιν έσχατοι. τό δέ όνομα εγένετο τή πόλει λόγω μέν τώ Πελληνέων από Πάλλαντος, τών Τιτάνων δέ καί Πάλλαντα είναι λέγουσι, δόξη δέ τή Αργείων από ανδρός Αργείου Πέλληνος: Φόρβαντος δέ είναι τού Τριόπα παίδα αυτόν λέγουσιν. [13] Αιγείρας δέ εν τώ μεταξύ καί Πελλήνης πόλισμα υπήκοον Σικυωνίων Δονούσσα καλουμένη εγένετο μέν υπό τών Σικυωνίων ανάστατος, μνημονεύειν δέ καί Όμηρον εν καταλόγω τών συν Αγαμέμνονί φασιν αυτής ποιήσαντα έπος
οί θ' Υπερησίην τε καί αιπεινήν Δονόεσσαν: (Ιλιάδα 2.573)
Πεισίστρατον δέ, ηνίκα έπη τά Ομήρου διεσπασμένα τε καί αλλαχού μνημονευόμενα ήθροιζε, τότε αυτόν Πεισίστρατον ή τών τινα εταίρων μεταποιήσαι τό όνομα υπό αγνοίας. [14] έστι δέ Αριστοναύται Πελληνεύσιν επίνειον. ες τούτο εξ Αιγείρας τής επί θαλάσση σταδίων εστίν είκοσιν οδός καί εκατόν: ταύτης δέ ημίσεια ες Πελλήνην από τού επινείου. όνομα δέ Αριστοναύτας γενέσθαι τώ επινεω λέγουσιν, ότι καί ες τούτον τόν λιμένα ωρμίσαντο οι πλεύσαντες επί τής Αργούς.
…… ύδωρ δέ καί ενταύθα ανέδην εστί, καί επί τή μεγίστη τών πηγών τού Ασκληπιού τό άγαλμα ίδρυται. ποταμοί δέ εκ τών ορών κατέρχονται υπέρ τήν Πελλήνην, πρός μέν Αιγείρας καλούμενος Κριός: έχειν δέ αυτόν τό όνομα από Τιτάνος Κριού: [12] «*Κριός δέ» καί άλλος ωνόμασται ποταμός, ώς αρχόμενος εκ Σιπύλου τού όρους ες τόν Έρμον κάτεισι. καθότι δέ Πελληνεύσιν όροι τής χώρας πρός Σικυωνίους εισί, κατά τούτο ποταμός σφισι Σύθας, έσχατος ποταμών τών Αχαϊκών, ες τήν Σικυωνίαν εκδίδωσι θάλασσαν....

Ο Σταύρος Μπένος στο Θέατρο της Αρχαίας Αιγείρας

2011-03-02T09:40:00.000-08:00

Ευτυχώς που ήρθε ο Σταύρος Μπένος ... και θυμηθήκαμε την “ανάδειξη” του Θεάτρου Αρχαίας Αιγείρας !

Πολύ σημαντική, σε κάθε περίπτωση, χαρακτηρίζεται η επίσκεψη του κ. Σταύρου Μπένου στο Θέατρο της Αρχαίας Αιγείρας, το πρωί τής Τετάρτης 10 Μαρτίου. Σημαντική, αφού έφερε και πάλι στην «ημερήσια διάταξη» το ξεχασμένο για πολλά χρόνια θέμα τής ανάδειξης και αξιοποίησης ενός από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά μνημεία τής περιοχής μας.

Ο κ. Μπένος, που εκτός των άλλων έχει διατελέσει και υπουργός Πολιτισμού, είναι Πρόεδρος του Σωματείου ΔΙΑΖΩΜΑ, μιας Κίνησης Πολιτών που κύριο στόχο έχει τη συμβολή στην προστασία και την ανάδειξη των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης (θεάτρων, ωδείων, σταδίων και αμφιθεάτρων) καθώς και την υποδοχή, όπου κρίνεται αρμοδίως επιτρεπτό, της σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας. (Στο ΔΙΑΖΩΜΑ συμμετέχουν ως ιδρυτικά μέλη 275 κορυφαίες προσωπικότητες της χώρας από το χώρο της αρχαιολογίας, από τον καλλιτεχνικό και δημοσιογραφικό χώρο, καθώς και από την τοπική αυτοδιοίκηση).

Με την ιδιότητα, λοιπόν, του προέδρου στο ΔΙΑΖΩΜΑ, ήρθε και στην Αιγείρα. Πλήθος κόσμου τον περίμεναν στην «είσοδο» του θεάτρου και με τη συνοδεία τού Δημάρχου Δημήτρη Μυλωνά, του Αντινομάρχη Παιδείας -Πολιτισμού - Νεολαίας Ιωάννη Ταπεινού, της προϊσταμένης ΣΤ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Ζωής Ασλαματζίδου, των Αντιδημάρχων Σωτήρη Διαμαντόπουλου και Πάνου Καραμπάση, του Νομαρχιακού Συμβούλου Παναγιώτη Τόλιου, του αρχηγού τής αντιπολίτευσης Πάνου Γιαννούλη, Δημοτικών Συμβούλων, εκπροσώπους τοπικών φορέων κ.λ.π. περιηγήθηκε στο κοίλον του αρχαίου Θεάτρου.

Στην επιτόπια σύσκεψη – ενημέρωση που επακολούθησε, αναλύθηκαν τα προβλήματα που υπάρχουν (ανύπαρκτη πρόσβαση στο χώρο, «χορταριασμένες» και διαβρωμένες κερκίδες) και φυσικά το τι μέλει γενέσθαι με την ανάδειξη του θεάτρου.

Ο κ. Μπένος, μάλιστα, εξέφρασε τη λύπη του γιατί ο “Φρουρός” δεν μπόρεσε να τον συνοδεύσει μέσα στο Θέατρο, λόγω μη ύπαρξης δρόμου...

Άκρως κατατοπιστική και η ενημέρωση από την Προϊσταμένη τής ΣΤ΄ ΕΠΚΑ Ζωή Ασλαματζίδου στο τι περιέχει ο φάκελος για το συγκεκριμένο θέατρο.

Το καλό νέο είναι ότι υπάρχει μελέτη από τη ΣΤ΄ Εφορεία εγκεκριμένη μάλιστα από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο!

(Η ΣΤ΄ ΕΠΚΑ έχει αρμοδιότητα σχετικά με τη διατήρηση, προστασία και τη φύλαξη των αρχαιοτήτων, την επιστημονική έρευνα, την αποκάλυψη, τη διατήρηση, τη συντήρηση, την ανάδειξη των αρχαιοτήτων, και την έκθεσή τους στα Μουσεία, τη μελέτη, τον προγραμματισμό, τη διαχείριση και την εκτέλεση οιουδήποτε αρχαιολογικού έργου συντήρησης, επισκευής, αποκατάστασης, αναστήλωσης, ανάδειξης και διαμόρφωσης του αρχαιολογικού χώρου, καθώς και του φυσικού ή μη περιβάλλοντός του).

Συγκεκριμένα, προβλέπονται μεταξύ άλλων: Δημιουργία πρόσβασης και “ειδικής” προσπελασιμότητας στο θέατρο. Κατασκευή διαδρόμων ώστε η περιήγηση στο χώρο να γίνεται με ασφάλεια, τόσο για το κοινό και για την προστασία των αρχαιοτήτων. Απαραίτητη είναι η απαλλοτρίωση κάποιων κτημάτων δίπλα στο δρόμο, αφού αυτή τη στιγμή το Θέατρο δεν έχει από πουθενά “βατή” είσοδο! Κατασκευή μικρού περιπτέρου για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών. Τοποθέτηση κατατοπιστικών πινακίδων για τα ευρήματα. Φυσικά, προβλέπεται αποκατάσταση των φθορών στις κερκίδες και σε όλα τα υπόλοιπα ανασκαφέντα σημαντικότατα ευρήματα στο κατά Παυσανία “ιερόν τού Διός”.

Το “άσχημο” νέο είναι, όμως, ότι η υλοποίησή της μελέτης αυτής απαιτεί τουλάχιστον ΕΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ Ευρώ. Ελέχθη, δε, από τους αρμόδιους ότι “έχει προταθεί για χρηματοδότηση στο Ε.Σ.Π.Α. Δυτικής Ελλάδος”.

Όπως αναφέρεται, βέβαια, σε άλλη σελίδα τής εφημερίδας, οι διαβουλεύσεις μεταξύ Αχαΐας - Αιτωλοακαρνανίας - Ηλείας για την αναθεώρηση του ΕΣΠΑ, βαίνουν προς οριστικοποίηση και με τη γνωστή οικονομική κατάσταση της Χώρας, είναι σίγουρο ότι τα άκρως επείγοντα θα “γευτούν” το λιγοστό και πολύτιμο χρήμα... Ίδωμεν και ευχόμαστε!

Σε κάθε περίπτωση, τέλος, οφείλουμε ένα μεγάλο ευχαριστώ, στον Σταύρο Μπένο, η έλευση του οποίου στην περιοχή μας, αφύπνισε όλους όσους από εμάς είχαν λησμονήσει τη σημαντικότητα και διαχρονικότητα του αγώνα ανάδειξης και αξιοποίησης του Θεάτρου τής Αρχαίας Αιγείρας.

Ο “Φ” παρέδωσε στον κ. Μπένο, έναν πλήρη φάκελο με τα σημαντικότερα δημοσιεύματα για το θέατρο (ερωτήσεις - επερωτήσεις - απαντήσεις των εκάστοτε Υπουργών Πολιτισμού), μέσα από τον οποίο φαίνεται ότι το πρόβλημα της ανάδειξης παραμένει εδώ και δεκαετία άλυτο!!!

Ο Σταύρος Μπένος αφηγείται:

Την Τετάρτη 10 Μαρτίου 2010 ξεκινήσαμε νωρίς το πρωί με τα μέλη του «ΔΙΑΖΩΜΑΤΟΣ», Αποστολία Παπαϊωάννου και Γιώργο Καλογερόπουλο, για την περιοδεία στα αρχαία θέατρα της Αχαΐας. Πρώτος μας σταθμός ήταν η Αιγείρα.

Ξεκινήσαμε από το Δημαρχείο της πόλης, όπου μας περίμενε ο δήμαρχος Αιγείρας, κος Δημήτρης Μυλωνάς.

Στη συνέχεια κατευθυνθήκαμε προς τον αρχαιολογικό χώρο της αρχαίας Αιγείρας, όπου μας ξενάγησε η Προϊστάμενη της ΣΤ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, κα Ζωή Ασλαματζίδου.

Συγκινητική ήταν η θερμή υποδοχή που μου επεφύλασσε η τοπική κοινωνία. Οι κάτοικοι, αψηφώντας τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες (τη βροχή και την ομίχλη) συγκεντρώθηκαν στον αρχαιολογικό χώρο, γεγονός που καταδεικνύει τη μεγάλη επιθυμία της τοπικής κοινωνίας για την ανάδειξη του θεάτρου.

Συγκινητική για μένα ήταν και η παρουσία του κου Κώστα Ρόζου, εκδότη της τοπικής εφημερίδας «Φρουρός».

Κατόπιν ξαποστάσαμε σε ένα τοπικό καφενείο, όπου συζητήσαμε τα σχετικά με την πρόοδο των εργασιών και την ανάδειξη του θεάτρου της Αιγείρας θέματα. Σήμερα υφίσταται μια πλήρης μελέτη για τη συντήρηση του αρχαίου θεάτρου, όπου θα προστεθεί και νέο υλικό, σχετικό με την ανάδειξη τόσο του ίδιου του θεάτρου, όσο και του περιβάλλοντος χώρου. Το έργο όλου του αρχαιολογικού χώρου πρόκειται να ενταχθεί στο Δ΄ ευρωπαϊκό πλαίσιο στήριξης - Ε.Σ.Π.Α., με το ποσό των 800.000 €. Όμως για να ανοίξει άμεσα ο δρόμος της ένταξής του, απαιτείται πρώτα μια απαλλοτρίωση, ύψους περίπου 30 000 ευρώ.

Το θέατρο της Αρχαίας Αιγείρας

2011-03-02T09:07:00.000-08:00

Ενα αρκετά επικλινές και βραχώδες ύψωμα στη βόρεια πλευρά της αχαϊκής Αιγείρας υπήρξε η ιδανική θέση για την κατασκευή του θεάτρου της πόλης. Ο ανατολικός προσανατολισμός του μνημείου επιβλήθηκε από την ανάγκη για αρμονική ένταξή του στο φυσικό περιβάλλον. Το θέατρο, που εντάσσεται σε μια ευρύτερη περιοχή ιερών, ήταν ασφαλώς το σπουδαιότερο κτίριο της αρχαίας πόλης. Η θέα από το κοίλον είναι μαγευτική: μπροστά στο θεατή απλώνεται ένα μεγάλο τμήμα του Κορινθιακού κόλπου και όταν η ατμόσφαιρα είναι καθαρή φαίνεται και η απέναντι ακτή της Στερεάς Ελλάδας. Περίπου τα δύο τρίτα των εδωλίων του κοίλου είχαν λαξευτεί στο φυσικό βράχο, ενώ τα υπόλοιπα συμπληρώθηκαν πάνω σε τεχνητή επίχωση. Η χωρητικότητα του θεάτρου υπολογίζεται σε 3.000 θεατές. ΄Ενα καλά σχεδιασμένο αποχετευτικό σύστημα έστελνε τα νερά της βροχής, που μαζεύονταν στο θέατρο, στο υδραγωγείο της πόλης. Το ελληνιστικό σκηνικό οικοδόμημα παρουσιάζει ομοιότητες με άλλα σύγχρονα θέατρα της Πελοποννήσου. Το θέατρο της Αιγείρας χρονολογείται στα μέσα του 3ου αι. π.Χ. και φαίνεται ότι εγκαταλείφθηκε οριστικά τον 3ο αι. μ.Χ.

Η Αιγείρα, ο Ωρωπός και το 1.000.000 Ευρώ!

2011-03-02T08:37:00.000-08:00

Μια «ξεχασμένη» πτυχή τής Ιστορίας των Αρχαίων Αιγειρατών...

Με αφορμή την αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για την αρχαία κληρονομιά μας...

Εδώ και πολλά χρόνια η εφημερίδα μας, είχε εντοπίσει την εντυπωσιακή αυτή ιστορία. Είχε μάλιστα διερευνήσει το θέμα και από πολιτιστικής πλευράς.

Να υπάρξουν, δηλαδή, ενέργειες για μια σύγχρονη «επαναπροσέγγιση» της Αιγείρας με τον Ωρωπό. Πώς; Μα με το σύγχρονο θεσμό τής Αδελφοποίησης Πόλεων!!!

Θα μου πείτε φυσικά. Γιατί δεν το πρότεινες τόσα χρόνια;

Ο λόγος είναι απλός. Βλέποντας την εγκατάλειψη και την αδιαφορία για την ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου, φαντάζεστε την ντροπή που θα νιώθαμε, αν ο Δήμος Ωρωπού συμφωνούσε με την αδελφοποίηση και έρχονταν εδώ για τις καθιερωμένες τελετές... Από πιο μονοπάτι «κατσικόδρομο» θα συνοδεύαμε τους επίσημους καλεσμένους μας, στη σκηνή τού Θεάτρου;

Θα μου πείτε τώρα, τι «κινέζικα» μας λες...

Οι αδελφοποιήσεις μας μαράνανε εδώ στην Αιγείρα!!!

Ίσως να έχετε δίκιο. Διαβάστε πρώτα την ιστορία τού Αιγειράτη Ιέρωνα και μετά σκεφθείτε πώς θα βρούμε ΈΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ ΕΥΡΩ για την ανάδειξη τού Θεάτρου...

Ο Ιέρων, ήταν γιος του Αιγειράτη Στρατηγού Τηλεκλέους, η δράση του και η ύπαρξή του έγινε γνωστή από ένα ψήφισμα του Δήμου Ωρωπίων, χαραγμένο επάνω σε μάρμαρο. Το ψήφισμα αυτό, που βρήκε η αρχαιολογική σκαπάνη στο Αμφιάριο του Ωρωπού, μας παρουσιάζει την εξαιρετική φυσιογνωμία του αρχαίου αυτού Αιγειράτη.

Σύμφωνα, λοιπόν, με την επιγραφή, κατά την εποχή τής Ρωμαϊκής «επικυριαρχίας», οι ελληνικές πόλεις ευρίσκοντο σε δεινή οικονομική κρίση. Οι Αθηναίοι, για να αντιμετωπίσουν τα οικονομικά τους προβλήματα, επιτέθηκαν το 156 π.Χ. και λεηλάτησαν τον Ωρωπό. Οι Ωρωπιείς, προσέφυγαν τότε στη Σύγκλητο της Ρώμης και εζήτησαν Ρωμαϊκή επέμβαση.

Οι Ρωμαίοι όμως αδιαφόρησαν για τον μικρό Ωρωπό, και τότε οι κάτοικοί του στράφηκαν στην Αχαϊκή Συμπολιτεία. Η είδηση αυτή διαδόθηκε παντού. Με την φήμη μάλιστα, ότι ο Αχαϊκός στρατός βάδιζε κατά της Αθήνας, οι Αθηναίοι φοβηθέντες απέσυραν τη φρουρά τους από τον Ωρωπό το 151 π.Χ.

Οι Αχαιοί, βέβαια, είχαν δεχθεί να συμπαρασταθούν στους Ωρωπιείς. Μάλιστα σε δύο συνελεύσεις τής Συμμαχίας (στην Κόρινθο και στο Άργος), ο Αιγειράτης Ιέρων υποστήριξε με θέρμη τα δίκαια του Ωρωπού. Με αφορμή αυτό, ο Δήμος των Ωρωπίων συνέταξε και χάραξε επί μαρμάρου, τιμητικό ψήφισμα για τον Ιέρωνα. Με το ψήφισμα αυτό, ο Ωρωπός αποφάσισε να τιμήσει τον Ιέρωνα με χάλκινο ανδριάντα. Όπως αναφέρεται στο ψήφισμα, τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα θα γίνονταν κατά την εορτή τού Αμφιαράου, Μάντη και Βασιλιά τού Άργους. Στις γιορτές αυτές ετελούντο οι μεγάλοι γυμνικοί αγώνες.

Κ.Ρ.

Φωτογραφία τής μαρμάρινης στήλης τού ψηφίσματος.

Ο Τιτάνας Κριός και η ανά τους αιώνες ιστορία του ποταμού

2011-03-02T06:07:00.000-08:00

Επιδρομή Αιτωλών κατά της Αιγείρας

Ο Κριός είναι χείμαρρος στον Δήμο Αιγείρας. Σύμφωνα με τον Παυσανία οφείλει το όνομά του στον Τιτάνα Κριό, που ήταν ο ένας από τους έξι γιούς του Ουρανού. Η μυθολογία τον αναφέρει ως τον θεό των λόρδων και της βαθειάς γνώσης, που είχε την εξουσία του ουρανού, της θάλασσας, της γης και του κάτω κόσμου.Το ποτάμι λοιπόν αυτό περικλείει μια ιστορία χιλιάδων χρόνων, αφού γύρω του αναπτύχθηκαν διάφοροι πολιτισμοί από τα Ομηρικά χρόνια μέχρι τη σημερινή εποχή. Μια ιστορία που με κάθε ευκαιρία μας φανερώνεται και μας εκπλήσσει με τη σημαντικότητά της. Έτσι και πρόσφατα (Μάρτιος 2009), με αφορμή την έναρξη εργασιών διάνοιξης του τούνελ κάτω από τα Μάρμαρα, ήρθαν στο φως σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα και αυτή τη στιγμή η αρχαιολογική σκαπάνη προσπαθεί να τα αναδείξει.
Με αφορμή το γεγονός αυτό, αλιεύσαμε και παρουσιάζουμε ένα σημαντικό γεγονός που συνέβη στις εκβολές και τις απόκρημνες όχθες του Κριού πριν 2230 χρόνια περίπου. Για τα ευρήματα των σε εξέλιξη ανασκαφών θα αναφερθούμε στο επόμενο φύλλο.
Την επιτροπή που έκαμαν οι Αιτωλοί εναντίων της Αιγείρας το 220 ή 219 π.Χ. την αναφέρει ο ιστορικός Πολύβιος.
Για να κάνουν την επιδρομή τους αυτή οι Αιτωλοί είχαν όπως φαίνεται από μακρού καταστρώσει σχετικό σχέδιο και αναζητούσαν την κατάλληλη ευκαιρία.
Και γι’ αυτό είχαν ετοιμάσει πολλά ειδικά πλοία τα οποία είχαν συγκεντρώσει στην απέναντι της Αιγείρας παραλιακή πόλη της Στερεάς Ελλάδος Οιάνθειαν, το σημερινό Γαλαξείδι. Και η ευκαιρία εδόθη στους Αιτωλούς όταν οι Αχαιοί υπό τον Άρατον είχαν εξασθενίσει και εξαντληθεί οικονομικά λόγω του Κλεομενικού Πολέμου και δεν μπορούσαν να πληρώσουν τον μισθοφορικό τους στρατό, για ν’ αντιμετωπίσει τις επιδρομές τις οποίες ενεργούσαν συνεχώς εναντίων των Αχαϊκών πόλεων, οι Ήλεϊοι υπό τον Αιτωλό στρατηγό Ευριπίδα.
Για την επιδρομή των Αιτωλών εναντίων της Αιγείρας ο ιστορικός Πολύβιος γράφει τα εξής: «Ο Βασιλεύς Φίλιππος, ξεκινώντας από την Μακεδονία με τον στρατό του μπήκε στη Θεσσαλία και Ήπειρο με σκοπό να εισβάλει μετά στην Αιτωλία».
Την ίδια εποχή ο Αλέξανδρος και ο Δωρίμαχος (αρχηγοί των Αιτωλών), θέλοντες να κάμουν εχθρική επιδρομή εναντίων της πόλεως της Αιγείρας συγκέντρωσαν στην Οιάνθεια (Γαλαξείδι) της Αιτωλίας γύρω στους χίλιους διακόσιους Αιτωλούς. Η τελευταία δε αυτή (η Οιάνθεια) βρίσκεται απέναντι της Αιγείρας. Εκεί κατασκεύασαν ειδικά πλοία – πορθμεία και περίμεναν τον κατάλληλο καιρό για να (περάσουν απέναντι) επιτεθούν (κατά της Αιγείρας). Σ’ αυτή τους την ενέργεια τους βοήθησε κάποιος αυτόμολος από την Αιτωλία πού είχε μείνει αρκετό καιρό μαζί με τους Αιγειράτες και είχε προσέξει ότι οι φρουροί της πύλης του τείχους της Αιγείρας που έβλεπε προς το Αίγιο εμέθαγαν και παραμελούσαν την φρούρηση.
Γι’ αυτό μπόρεσε (αυτός ο αυτόμολος) και πέρασε πολλές φορές τα φυλάκια και πήγαινε στο Δωρίμαχο και τον παρακινούσε να κάμει την επιχείρηση αυτή κατά της Αιγείρας αφού μάλιστα είχε ειδικότητα σε τέτοιες ενέργειες. Η δε πόλις της Αιγείρας βρίσκεται στον Κορινθιακό κόλπο επί της Πελοποννήσου μεταξύ Αιγίου και Σικυώνος. Είναι κτισμένη επάνω σε οχυρούς και δύσβατους λόφους, βλέπει δε προς τον Παρνασσό και τα άλλα μέρη της απέναντι χώρας και απέχει από την θάλασσα επτά στάδια περίπου.
Όταν λοιπόν ο Δωρίμαχος βρήκε κατάλληλο καιρό για να εκπλεύσει ανοίχθηκε στο πέλαγος και έφτασε στην εκβολή του ποταμού που περνάει κοντά στην πόλη (προφανώς εννοεί τον Κριό ποταμό).Ο Αλέξανδρος, ο Δωρίμαχος και ο Αρχίδαμος ο γιος του Πανταλέοντος με τον στρατό των Αιτωλών, πήγαιναν για την πόλη από τον δρόμο Αιγίου – Αιγείρας ενώ ο αυτόμολος, μαζί με είκοσι από τους πιο ικανούς Αιτωλούς ανέβηκε τους γκρεμούς από μονοπάτια πιο γρήγορα από τους άλλους γιατί γνώριζε τα κατατόπια. Μπήκε από έναν οχετό μέσα στο τείχος της πόλεως και βρήκε τους σκοπούς της πύλης να κοιμούνται ακόμη. Και αφού τους έσφαξε στα κρεβάτια τους, έκοψε τους μοχλούς (που ασφάλιζαν από πίσω τις πόρτες) με πέλεκεις και άνοιξε τις πύλες στους Αιτωλούς. Αλλά αυτοί που μπήκαν στην πόλη ενέργησαν κατά τρόπο πολύ επιπόλαιο με συνέπεια την σωτηρία των Αιγειρατών και την καταστροφή των Αιτωλών. Δηλαδή με το να νομίσουν ότι αφού μπήκαν στην πόλη έγιναν οι κύριοι αυτής συμπεριφέρθηκαν κατά τον εξής τρόπο:
Αφού έμειναν για λίγο χρονικό διάστημα συγκεντρωμένοι στην αγορά ύστερα από πάθος για τις αρπαγές διασκορπίστηκαν μέσα στα σπίτια και άρχισαν να αρπάζουν ότι έβρισκαν ενώ είχε πλέον φέξει. Οι δε Αιγειράτες επειδή η πόλη τους καταλήφθηκε με τρόπο παράδοξο που δεν περίμεναν όσοι βρέθηκαν στα σπίτια στα οποία είχαν μπει οι εχθροί, αιφνιδιάστηκαν και από φόβο έτρεξαν να σωθούν έξω από την πόλη με την ιδέα ότι η πόλη καταλήφθηκε εξ ολοκλήρου από τους εχθρούς. Όσοι δε ακούγοντας τις κραυγές από τα σπίτια τους που δεν είχαν πειραχθεί από τους εχθρούς έβγαιναν έξω για να δώσουν βοήθεια, έτρεχαν όλοι στην ακρόπολη. Αυτοί γινόντουσαν συνεχώς πιο πολλοί και πιο θαρραλέοι ενώ αντίθετα η ομάδα των Αιτωλών γινόταν λιγότερη και περιερχόταν σε μεγαλύτερη ακαταστασία για τους λόγους που ανέφερα.
Παρ’ όλα αυτά ο Δωρίμαχος, βλέποντας τον κίνδυνο που διέτρεχε, αφού μάζεψε όσους ήσαν κοντά σ’ αυτόν, επιτέθηκε κατά των Αιγειρατών οι οποίοι κατείχαν την ακρόπολη με την ιδέα ότι από το θάρρος και την τόλμη του θα φοβηθούν οι συγκεντρωμένοι για βοήθεια Αιγειράτες και θα τραπούν σε φυγή.
Οι Αιγειράτες όμως, δίνοντας θάρρος ο ένας στον άλλον, επρόβαλαν αντίσταση και αφού ήλθαν στα χέρια με τους Αιτωλούς πολέμησαν με γενναιότητα. Και επειδή η ακρόπολη δεν είχε τείχος η δε συμπλοκή γινόταν εκ του συστάδην και ανδρός προς άνδρα η μάχη εξελίχθηκε όπως θα την περίμενε κανείς γιατί οι μεν Αιγειράτες πολεμούσαν για την πατρίδα τους και τα παιδιά τους οι δε Αιτωλοί για την σωτηρία τους. Στο τέλος υποχώρησαν, όσοι Αιτωλοί είχαν μπει στην πόλη. Και οι Αιγειράτες εκμεταλλευόμενοι την υποχώρηση ενήργησαν βίαιες και φοβερές επιθέσεις κατά των εχθρών με αποτέλεσμα να καταληφθούν από πανικό οι περισσότεροι Αιτωλοί και να καταπατηθούν μεταξύ τους κατά την φυγή τους προς τις πύλες.
Ο Αλέξανδρος εφονεύθη κατά την μάχη εκ του συστάδην και ο Αρχίδαμος πέθανε στον ασφυκτικό συνωστισμό και το αλληλοπάτημα που έγινε προ των πυλών. Από τους υπόλοιπους Αιτωλούς άλλοι καταπατήθηκαν και άλλοι γκρεμίστηκαν κατά την φυγή τους από δύσβατα μονοπάτια. Και όσοι απ’ αυτούς σωθήκανε πέταξαν τα όπλα τους κατά τρόπον επαίσχυντο και έτρεξαν στα πλοία τους με τα οποία έφυγαν.
Και ο ιστορικός Πολύβιος επιλέγει: Από αμέλεια λοιπόν οι Αιγειράτες έχασαν την πατρίδα τους αλλά παραδόξως την απέκτησαν και πάλι με το θάρρος και την γενναιότητά τους.